Het verhaal van de water (zoute) kwelkaart

Wat is de water kwelkaart?

Kwel betekent dat grondwater onder druk in de bodem omhoog komt. In Zeeland ontstaat die druk omdat het waterpeil in de deltawateren hoger staat dan het grondwaterpeil in de laag gelegen polders. In Zeeland is kwel onder invloed van de deltawateren overwegend zout of brak. De water kwelkaart geeft informatie over de mate van kwel van grondwater in een bepaald gebied.

Wat kun je met de water kwelkaart?

Bij inrichtings- en planningsvraagstukken kan de water kwelkaart op de ontwerptafel een belangrijke rol spelen.

De aanwezigheid van kwel of infiltratie (zie water infiltratiekaart) is mede bepalend voor de (toekomstige) mogelijkheden en randvoorwaarden voor natuurontwikkeling en landbouw.
Door kwel kunnen onder andere huizen, tuinen en wegen schade oplopen. De afstand tussen het maaiveld en de grondwaterstand (de ontwateringsdiepte) kan namelijk te klein worden. Het gevolg kan zijn dat kelders en kruipruimtes te vochtig worden of zelfs blank komen te staan. Ook kunnen door een te kleine ontwateringsdiepte tuinen of parken te drassig worden.
Bij de wateropgave geldt het principe van vasthouden, bergen en afvoeren van overtollig water. In gebieden waar kwel optreedt zal de nadruk liggen op het afvoeren van overtollig water. Door de constante aanvoer van grondwater is er namelijk weinig ruimte van berging van water in de bodem.
De water kwelkaart geeft ook een beeld waar in landbouwgebieden door kwel in combinatie met droogte problemen met de bovenste zoetwaterlaag kunnen ontstaan.

De legenda van water kwelkaart

De legenda van de water kwelkaart gaat uit van vijf klassen van kwelintensiteit: geen, zeer gering. Gering, matig ensterk. De mate van kwel (en infiltratie) van water wordt uitgedrukt als een snelheid in millimeter per dag (mm/dag).

Kwelintensiteit

Toelichting uitgangspunten

 Geen

Berekende mate van kwel kleiner of gelijk aan 0,01 mm/d

Zeer gering

Berekende mate van kwel tussen de 0,01 en 0,08 mm/d

                     Gering

Berekende mate van kwel tussen de 0,08 en 0,15 mm/d

Matig

Berekende mate van kwel tussen de 0,15 – 0,3 mm/d

Sterk

Berekende mate van kwel meer dan 0,3 mm/d

Hoe is de water kwelkaart tot stand gekomen?

De water kwelkaart is in 2005 opgesteld door de provincie Zeeland als onderdeel van de set van waterkansenkaarten.
Bij het opstellen van de kaart is aan de hand van grondwatermodellering de verwachte mate van kwel bepaald. Belangrijke zaken daarbij zijn de hoogteligging, de afstand tot de kust, de doorlatendheid van zandlagen en de weerstand van kleilagen in de bodem.

De nauwkeurigheid van de water kwelkaart

De kaart bestaat uit een raster met cellen van 25 * 25 meter. Hoewel elke cel een waarde heeft is de toepassingsschaal van de water kwelkaart eigenlijk 1:50.000. Dit komt door de schaal van de geologische kaart 1:50.000 waaruit de informatie over de dikte van de deklaag is afgeleid. Inmiddels is nieuwe geologische informatie beschikbaar waardoor een gedetailleerdere water kwelkaart schaal 1:25.000 kan worden opgesteld. Er zit een detaillering van de kaart in de planning.

De kaart is opgesteld aan de hand van modelberekeningen. Omdat bij de modellering bijvoorbeeld gemiddelde waarden voor doorlatendheden van zandlagen en weerstanden van kleilagen zijn gebruikt zal het beeld in grote lijnen goed kloppen met de werkelijke situatie maar kan de locale praktijksituatie afwijken.