Zettingsgevoeligheid

Zetting is een proces in de bodem waarbij grond door belasting/druk van bovenaf wordt samengedrukt. De zettingsgevoeligheid hangt af van het bodemtype en de hoeveelheid vocht in de bodem. Geplande bouwwerken en infrastructuur en de maatregelen om zetting zo veel mogelijk te beperken zijn bepalend voor de uiteindelijk optredende zetting.

Zettingsgevoeligheid in Zeeland

De Zeeuwse bodem bestaat voor een groot deel uit klei- en veengronden en is gevoelig voor zetting. De zandige kreekruggen bieden wel een stabiele basis, maar die zijn vaak al intensief in gebruik (bebouwing en infrastructuur). Technische ontwikkelingen maken het bouwen op slappe, zettingsgevoelige gronden, mogelijk. Vroeger dacht men er niet aan om op de poelgronden te gaan wonen. Tegenwoordig zijn er bouwtechnieken, zoals het onderheien van woningen, waardoor prima huizen kunnen worden gebouwd op zettingsgevoelige bodems. Dat brengt wel aandachtspunten met zich mee:

  • hogere kosten voor de aanleg van de bebouwing en infrastructuur (bijvoorbeeld diepe funderingen)
  • langere bouwtijden doordat draagkrachtbevorderende maatregelen noodzakelijk zijn (bijvoorbeeld voorbelasting van de bodem)
  • problemen met de uitvoering van de bouwwerkzaamheden (bijvoorbeeld verzakkingen van bouwkranen en ander zwaar materieel)
  • hogere kosten aan beheer omdat verhardingen een kortere levensduur hebben (bijvoorbeeld scheuren van wegdek)
  • hogere kosten aan onderhoud van het rioleringssysteem (lekkages van rioleringen door verzakkingen)
  • wateroverlast wanneer bodem inklinkt bij een gelijkblijvende grondwaterstand;
  • schade aan gebouwen doordat de draagkracht niet overal gelijk is waardoor onregelmatige zetting optreedt;
  • houtrot in oude funderingspalen als gevolg van peilverandering of verdroging.

Omgaan met zettingsgevoeligheid

Zorgvuldig omgaan met de zettingsgevoeligheid van de bodem bespaart kosten en bespaart gebruikers en beheerders veel chagrijn. Met de huidige kennis en technieken zijn veel problemen, die ontstaan door zetting van de grond, te voorkomen.
Rekening houden met zetting begint al door in de ruimtelijke plannen bewust met de eigenschappen van de bodem om te gaan. Een andere indeling van de ruimtegebruik (het zwaarste gebouw op de meest stabiele grond) en toepassing van slimme innovaties (bijvoorbeeld tempexfunderingen onder wegen) kan aanzienlijk schelen in de kosten van bouw en onderhoud. Ook zijn er mogelijkheden om de grond te verstevigen door voorbelasting eventueel in combinatie met ophoging. De ophoging is met het oog op klimaatverandering een maatregel tegen toenemende wateroverlast.

Ambities en doelen

De provincie heeft geen specifieke doelen en ambities voor het bouwen op zettingsgevoelige en/of zettingsongevoelige gronden.

Beleid in de praktijk

Er is geen specifieke wet- en regelgeving opgesteld voor de omgang met zettingsgevoelige bodems. Wel moeten alle bouwwerken, zoals woningen, kantoren en winkels voldoen aan de eisen voor de constructieve veiligheid uit het Bouwbesluit. Bouwwerken op mindere draagkrachtige gronden leiden tot hogere kosten om te voldoen aan het Bouwbesluit.
Ook voor de aanleg van betaalbare en onderhoudsarme wegen op een ondergrond met zettingsverschillen is er geen specifieke wet- en regelgeving. CUR Bouw & Infra en CROW werken samen in het project "Blijvend vlakke wegen" aan praktische ontwerpconcepten en richtlijnen, zodat het comfort voor de weggebruiker toeneemt, veiligheid van het verkeer wordt verbeterd, maar ook dat vroegtijdig, ongepland wegonderhoud en hoge kosten – en opnieuw hinder voor diezelfde weggebruiker – wordt voorkomen.

DINOloket

DINOLoket is de centrale toegangspoort tot Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINO). Het systeem geeft toegang tot geowetenschappelijke en geotechnischegegevens over de diepe en ondiepe ondergrond van Nederland.