Grondverzet en toepassen van grond en bagger

Of het nu om het bouwrijp maken van terreinen gaat, bouwactiviteiten, realisatie van civieltechnische werken of het onderhoud van sloten, watergangen en kanalen, er vindt om allerlei redenen grond- en baggerverzet plaats in Zeeland. Dit heeft veel transport tot gevolg. Of er moet grond afgevoerd of er moet grond aangevoerd worden. Grondverzet kost bij elkaar miljoenen euro's. Deze kosten worden verhoogd als de grond en bagger eerst via een tijdelijk depot moet. Een grote efficiëntie is te halen als werk met werk gemaakt kan worden. Als grond uit het ene gebied moeten worden ontgraven, kan het wellicht in de buurt gebruikt worden bij de aanleg van werken zoals een geluidswal. Een kwestie van slim plannen en afstemmen.
Doordat gedurende de geschiedenis veel grond geleidelijk meer of minder diffuus verontreinigd is geraakt met tal van chemische stoffen gelden bij grondverzet strikte spelregels. Dit om te voorkomt dat de functie van de bodem achteruit gaat door toepassing van aangevoerde verontreinigde grond of baggerspecie.

Grondverzet in Zeeland

Door de bodemopbouw in Zeeland en de daarmee samenhangende zettingsgevoeligheid in veel gebieden is een goede fundatie van bouwwerken en civieltechnische werken een belangrijk aandachtspunt. Klei moet vaak worden ontgraven en worden vervangen door zand. Bij andere werken zoals bij dijkversterking en nieuwbouwwijken is juist weer aanvoer van klei nodig. Daarnaast wordt in Zeeland een omvangrijke Ecologische Hoofdstructuur (EHS) gerealiseerd. Het gaat hierbij in veel gevallen om de aanleg van zogenaamde natte natuurgebieden. Door hoogteverschillen te creëren ontstaat voor de natuur maar ook voor de recreant een gevarieerd gebied met veel gradiënten tussen nat en droog. Omdat de akkerbouwgebieden waar deze natuurgebieden moeten komen in de loop der tijd voedingsrijk (o.a. fosfaat, nitraat, stikstof) zijn geworden, worden in veel gevallen bij omvorming naar natuurgebied de bovenste decimeters voedingsrijke bodem afgegraven. Daarnaast worden kreken/poelen hersteld. Veel van de vrijkomende grond en bagger moet naar elders worden getransporteerd en toegepast.

Wat betreft grond- en baggerverzet staat het waterschap Scheldestromen voor grote uitdagingen. Zeeland heeft circa 12.000 km aan sloten, watergangen en kanalen. Bij periodiek onderhoud komt jaarlijks ca. 750.000 m3 bagger vrij. Het merendeel van deze bagger is schoon en kan direct op de kant verspreid worden. Toch is een groot deel niet verspreidbaar. Dit komt of omdat er geen ruimte is of omdat de bagger in meer of mindere mate verontreinigd is geraakt. De bagger met de slechtste kwaliteit (2-5%) wordt afgevoerd naar grootschalige baggerdepots zoals de Maasvlakte, een kostbare aangelegenheid. Voor de rest zal elders in de regio ruimte gevonden moeten worden. Samenwerking tussen waterschap, gemeenten en provincie en de wil om tot maatschappelijk verantwoorde oplossingen te komen is daarbij noodzakelijk.

Ambities en doelen

  • De provincie Zeeland streeft samen met de gemeenten en het waterschap Scheldestromen een doelmatiger en verduurzaming van grond- en baggerverzet na. Het tekort aan grond bij het ene werk kan worden aangevuld met vrijkomende grond op een ander werk. Werk met werk maken. Dit is namelijk kostenbesparend voor projecten en daarnaast goed voor het milieu (o.a. beperking transportbewegingen). Het project Projectbeschrijving Ruimte voor Bagger is hierin een belangrijke stimulans.
  • De spelregels bij grondverzet wat betreft milieuaspecten zijn geregeld door het Besluit Bodemkwaliteit. De gemeenten zijn hiervoor het bevoegd gezag. Belangrijke instrumenten daarbij zijn de gemeentelijke Bodemkwaliteitskaart en de Nota bodembeheer.
  • Wanneer grondverzet van ernstig verontreinigde grond noodzakelijk is, geld het wettelijk bodemsaneringskader van de Wet bodembescherming en is de provincie bevoegd gezag.

Beleid in de praktijk

  • Besluit bodemkwaliteit: De gemeente is het bevoegd gezag voor grondverzet. De spelregels voor grondverzet zijn door iedere gemeente opgenomen in een Nota bodembeheer. Op de bodemkwaliteitskaarten staan de zones met klasse van bodemkwaliteit, bodemfunctie en de toepassingsmogelijkheden weergegeven. Ook het waterschap heeft een nota Waterbodembeheer en waterbodemkwaliteitskaarten. Het hanteren van de spelregels is specialistisch werk. Laat u hierdoor niet afschrikken maar neem contact op met de betreffende gemeente.
    Onder voorwaarden zijn particulieren en landbouwbedrijven vrijgesteld van deze regels. Uitgebreide informatie over dit onderwerp is te vinden onder het tabblad Bkk Zeeland.
  • Grondvraagbank Zeeland: Op de Grondvraagbank Zeeland krijgt u eenvoudig en snel een overzicht van vraag en aanbod van grond binnen Zeeland. U hoeft er niet voor geregistreerd te zijn. Het doel van de Grondvraagbank is het maken van werk met werk. Hierdoor wordt door minder transportbewegingen het milieu gespaard. Daarnaast levert het een forse kostenbesparing op voor de uit te voeren werken.