Bodemwarmtewisselaars

Een gesloten systeem bestaat uit in de bodem aangebrachte warmtewisselaars waarmee energie aan de bodem kan worden onttrokken of kan worden opgeslagen. Het hart van een gesloten systeem is de warmtepomp. De warmtepomp is een systeem dat een woning voorziet van verwarming, koeling en warm water, net zoals een cv of zonneboiler. Via de hiernaast opgenomen links kunt u meer informatie over het werkingsprincipe en toepassingsmogelijkheden van gesloten WKO systemen vinden.

Geschiktheid van de Zeeuwse bodem

De Zeeuwse bodem is geschikt voor de toepassing van gesloten WKO systemen. In opdracht van de provincie is een onderzoek naar de geschiktheid van de Zeeuwse bodem uitgevoerd. Conclusie was dat de bodem in heel Zeeland geschikt is voor gesloten WKO systemen, waarbij het noorden van Zeeland zeer geschikt is en het midden en zuiden geschikt zijn. In Zeeuws Vlaanderen is de beschikbare bodemlaag dunner dan elders in Zeeland. Dit betekent dat een systeem in aan het maaiveld iets meer ruimte nodig heeft, maar financieel een vergelijkbare investering vraagt omdat er minder diep geboord wordt. De geschiktheid van de bodem voor de toepassing van gesloten WKO systemen hangt af van de volgende bodemfactoren:

  • thermische warmtegeleiding (de mate waarin warmte door de bodem kan worden geleid)
  • grondwaterstroming (door onttrekking van warmte koelt de bodem af, bij een goede grondwaterstroming stroomt het afgekoelde grondwater van de installatie af en stroomt en warm water naar de installatie toe)
  • grondwaterstand (bodemwarmtewisselaars worden bij voorkeur in de verzadigde grondwaterzone aangelegd, dus onder de grondwaterspiegel)
  • bodemtemperatuur (hogere bodemtemperaturen leveren een hoger rendement van de installatie).

Terugverdientijden

De opbrengst en het rendement van een open WKO-systeem kan worden uitgedrukt in een milieucomponent en een energiekostencomponent. Het gebruik van fossiele brandstoffen, waar bij verbranding grote hoeveelheden CO2 vrijkomen, kan namelijk worden verminderd. De besparing aan energiekosten ten opzichte van gasgestookte cv ketel ligt bij een gesloten systeem tussen de 30 en 60%. Hierdoor is een systeem tussen de 5 tot 15 jaar terugverdiend.
Landelijk is er een webportaal beschikbaar, waar op basis van de lokale bodemopbouw en uw specifieke bouwopgave een inschatting wordt gemaakt van juridische haalbaarheid en terugverdientijden. Zie voor meer informatie de wkotool.

Ambities en doelen

Zeeland wil een duurzame provincie zijn. Hier hoort bij dat de provincie de toepassing van duurzame energievoorzieningen, waaronder bodemenergie, stimuleert. Zo heeft de provincie samen met zes Zeeuwse gemeenten de kansen voor bodemenergie in gemeentelijke projecten in beeld gebracht in het synergiekaartenproject. De provincie is ook betrokken bij landelijke ontwikkelingen zoals het onderzoeksprogramma "Meer met bodemenergie" en de ontwikkelingen rond wet- en regelgeving in de vorm van de AMvB Bodemenergie. De nieuwe regels zullen medio 2012 van kracht worden.

Beleid in praktijk

Voor gesloten systemen geldt nog geen specifieke regelgeving in de vorm van een vergunnings- of meldingsplicht. Dit verandert in 2013, als de AMvB bodemenergie van kracht wordt. Tot het zover is, gelden nu echter al de volgende regels:

  • in grondwater beschermingsgebieden zijn elke vorm van graaf- of boorwerkzaamheden in de bodem zonder ontheffing van de Provincie Zeeland niet toegestaan. In Zeeland betreffen dit de grondwaterbeschermingsgebieden Haamstede, Sint-Jansteen, Oranjezon en Biggekerke. Op de geschiktheidskaarten zijn deze gebieden gemarkeerd weergegeven. Via het thema water zijn deze gebieden ook op kaart te vinden;
  • op verontreinigde terrein geldt op basis van de Wet Bodembescherming een verbod voor graafwerkzaamheden, tenzij de provincie middels een bodemsaneringsbeschikking heeft ingestemd met de (sanerings)werkzaamheden. Bij de aanleg van gesloten systemen worden boringen tot vele tientallen meters diep verricht. Hierdoor worden ook afsluitende bodemlagen doorboort, waardoor risico's op bodemverontreiniging ontstaan. Verontreinigingen kunnen zich via de gaten in de afsluitende lagen naar andere watervoerende lagen verplaatsen. Een tweede risico op verontreiniging van de bodem is dat het systeem gaat lekken. In de buizen zit namelijk een antivriesmiddel, vaak met additieven. Bij lekkage komt dit in de bodem terecht komen. Om lekkage naar andere watervoerende bodemlagen te voorkomen gaat de provincie Zeeland ervan uit dat de initiatiefnemer van de aanleg van een gesloten WKO systeem een boorbedrijf in de armen neemt dat volgens het kwaliteitsprotocol VKB protocol 2006 Mechanisch Boren werkt. Met de inwerkingtreding van de AMvB bodemenergie zullen er wettelijke regels van kracht worden.