De Zeeuwse bodemagenda

Om duurzaam bodemgebruik voor Zeeland meer concreet te maken is een provinciale bodemagenda opgesteld. Hierin wordt duurzaam bodemgebruik gekoppeld aan maatschappelijke (Zeeuwse) vraagstukken. Bij het gebruik van deze bodemagenda wordt gewerkt volgens het ontwerpprincipe van de Lagenbenadering vanuit een Cradle tot Cradle geïnspireerde invalshoek. De provinciale bodemagenda wordt uitgebreid beschreven in hoofdstuk 3 van de beleidsnota 't Zeeuws bodemvenster. De provinciale bodemagenda bestaat uit de volgende 6 punten

Duurzame energiehuishouding

Toepassing van energie uit de bodem is een serieus alternatief voor de bebouwde omgeving. Er is immer nog steeds sprake van een toenemende vraag naar energie. Gelijktijdig is er de noodzaak tot reduceren van de uitstoot van broeikasgassen. De Zeeuwse bodem biedt mogelijkheden voor Warmte-/Koude Opslag (WKO), zeker ook omdat deze techniek kan voorzien in koeling. De heterogene bodemopbouw in Zeeland maakt wel een goede voorbereiding noodzakelijk. De mogelijkheden van het onttrekken van aardwarmte van grote diepte (geothermie) in Zeeland worden in 2011 verkend. Toepassing van bodemenergie in Zeeland zal gestimuleerd en gereguleerd worden.

Nieuwe functies landelijke gebied

In het landelijk gebied verandert er veel. Bedrijfseconomische ontwikkelingen in de landbouw, de vraag naar grotere en aaneengesloten natuurgebieden en ontwikkelingen op gebied van recreatie leggen in toenemende mate claims op beschikbare ruimte. De kwaliteiten van de bodem worden bij functietoekenningen en inrichtingsplannen bovengronds nog te veel sectoraal ingestoken. Door het betrekken van het bodemsysteem voorin het planproces met al haar kansen en beperkingen kan de bodem bijdragen tot kwaliteitsverbeteringen in het landelijke gebied.

Grote druk in stedelijk gebied

Boven het maaiveld is in Zeeland elke vierkante meter benut en bestemd. Ook onder het maaiveld neemt met name in het stedelijk gebied de druk toe. Als er plannen zijn met de ondergrond, wordt nog te vaak voorbij gegaan aan andere functies die de ondergrond heeft en de eigenschappen van de bodem ter plaatse. Met kaartmateriaal wordt het ondergronds ruimtegebruik en bodemfuncties inzichtelijk gemaakt. Dit varieert van kabels en leidingen, en grondwateronttrekkingen en WKO systemen, tot bodemverontreinigingen en niet gesprongen explosieven in de bodem. Dit om toekomstige functietoekenningen in de bodem op geordende en afgewogen wijze duurzame te laten plaatsvinden en om excessieve kosten bij ontwikkeling dan wel beheer te voorkomen.

Identiteit en herkenbaarheid van de leefomgeving

De afgelopen jaren is de aandacht voor identiteit en cultuurhistorie binnen de directe leefomgeving sterk toegenomen. Aandacht voor regiospecifieke producten en tradities, groeiende interesse voor archeologie en genealogie (Waar kom ik vandaan? Waar hoor ik bij?) past in deze trend. De bodem vormt letterlijk de basis van de identiteit en cultuurhistorie van het landschap. 

Kwaliteiten van de bodem die bijdragen tot gevoel van identiteit en herkenbaarheid van de leefomgeving worden zo veel mogelijk behouden, benut en waar mogelijk versterkt.

Gezonde leefomgeving

Bij een gezonde leefomgeving hoort ook een gezonde bodem. Bodemverontreinigingen die risico's voor volksgezondheid, verspreiding via het grondwater of ecosysteem veroorzaken worden momenteel versneld in kaart gebracht en aangepakt. Samen heten deze verontreinigingen de spoedlocaties. Doel is dat in 2015 in Zeeland alle spoedlocaties gesaneerd dan wel beheerst zijn, ook op bedrijfslocaties. Alle overige bodemverontreinigingen worden aangepakt op het moment dat op de betreffende plaatsen ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden. Onder dit agendapunt gaan ook andere ambities schuil. Ziekteverwekkers in de bodem, maar ook de regulerende kwaliteiten van de bodem van tempratuur en vocht bepalen in hoeverre de bodem bijdraagt aan een gezonde en prettige leefomgeving. De vraag is hoe deze aspecten geïntegreerd kunnen worden in gebiedsontwikkeling en ruimtelijke dynamiek.

Klimaatverandering

Als gevolg van de huidige tendens van klimaatverandering zijn kortere, maar intensieve regenbuien te verwachten. Aan de andere kant lijken de droge periodes langer en warmer te worden. Dit leidt in toenemende mate tot afwisselende perioden van watertekort en lage grondwaterstanden en aan de andere kant perioden van wateroverlast. Het afdekken van de bodem met gesloten bestrating en groot bebouwd oppervlak binnen de bebouwde kom versterkt dit effect. Wat betreft problematiek en aanpak zijn het landelijk en bebouwd gebied sterk verschillend. Duidelijk is wel dat de klassieke aanpak van snelle waterafvoer niet meer volstaat. In de zoektocht naar oplossingen – waar bouwen we, hoe gaan we om met de wateropgave – speelt het bodemsysteem een belangrijke rol.